Đi cắm trại mà đêm lạnh cóng thì chẳng ai muốn lặp lại lần thứ hai. Đội ngũ bên mình đã tư vấn cho khá nhiều nhóm bạn đi phượt, và phần lớn những đêm khổ sở ấy đều bắt nguồn từ một lựa chọn ban đầu: mua túi ngủ sai mức nhiệt. Vậy túi ngủ chọn nhiệt độ nào thì mới đủ dùng? Cách đơn giản nhất là lấy mức nhiệt thấp nhất dự kiến trong đêm ở nơi bạn đến, rồi trừ thêm khoảng 3 đến 5 độ làm vùng đệm. Con số này nghe có vẻ thừa, nhưng nó là thứ giữ cho bạn khỏi thức giấc lúc hai giờ sáng với hàm răng đánh lập cập.
Trả lời nhanh cho người mới bắt đầu
Con số bạn cần nhìn vào là mức comfort, tức nhiệt độ mà người ngủ bình thường vẫn thấy đủ ấm mà không phải mặc thêm đồ. Mức này nên thấp hơn nhiệt đêm dự kiến khoảng 3 đến 5 độ. Ở đồng bằng Bắc Bộ và miền Trung, một chiếc túi comfort quanh 10 đến 15°C thường là đủ cho phần lớn chuyến đi cuối tuần. Bạn đi một hai đêm vào mùa xuân hay mùa thu thì gần như không cần chọn gì cầu kỳ.
Đừng chọn túi dựa vào nhiệt độ ban ngày. Buổi chiều nắng ấm không nói lên điều gì về đêm, nhất là khi bạn đặt lều ở chỗ thoáng gió hoặc gần suối. Nhóm bạn của bên mình từng đi Mộc Châu vào mùa đông, trưa nắng dễ chịu đến mức cả nhóm đem áo mỏng. Đến hai giờ sáng nhiệt rơi xuống sát mức đóng băng, và cả nhóm phải dậy nhóm lửa, ngồi co ro đợi trời sáng.
Đọc đúng chỉ số nhiệt trên nhãn túi ngủ
Trên nhãn túi thường có ba con số khác nhau, và nhiều người mua xong mới nhận ra mình hiểu sai. Comfort là mức bạn ngủ đủ ấm, ít trở mình mà không cần thêm áo. Limit là mức thấp nhất mà người ngủ nhẹ có thể chịu được trong thời gian ngắn, không phải mức để ngủ cả đêm. Extreme chỉ mang tính sinh tồn, bạn không nên dùng nó để lên kế hoạch cho chuyến đi.
Có hãng chỉ ghi một con số duy nhất, và con số đó có thể là comfort hoặc limit tùy từng nơi sản xuất. Vì vậy trước khi xuống tiền, hãy hỏi rõ người bán hoặc tra thông số kỹ thuật của đúng sản phẩm đó. Nhầm lẫn giữa hai mức này là nguyên nhân khiến nhiều người mua túi rồi thất vọng ngay đêm đầu tiên.
Chọn theo vùng khí hậu bạn hay đi
Miền Bắc mùa đông có sự chênh lệch rất lớn. Ở đồng bằng, nhiệt đêm thường quanh 10 đến 15°C, và một túi comfort khoảng 10°C là đủ. Nhưng khi lên vùng cao như Sa Pa hay Mộc Châu, nhiệt có thể tụt xuống 0 đến 5°C vào những đêm sâu đông. Lúc này bạn nên tìm túi comfort khoảng 0°C mới thật sự yên tâm, dù giá có cao hơn một chút.
Miền Nam và ven biển gần như quanh năm nóng ẩm, nhiệt đêm thường trên 20°C. Với vùng này, một túi 15 đến 20°C là dư sức, và nếu chọn quá dày bạn sẽ thấy khó chịu vì nóng, đổ mồ hôi cả đêm. Tây Nguyên lại khác. Ban đêm ở đây mát hơn hẳn đồng bằng, đặc biệt là Đà Lạt, nên bạn cần tính riêng cho mùa khô, đừng áp số liệu của Sài Gòn vào.
Để dễ hình dung hơn, đây là vài mức nhiệt tham khảo mà nhóm biên tập thường dùng khi tư vấn cho bạn đọc:
- Đà Lạt từ tháng 12 đến tháng 2, nhiệt đêm khoảng 8 đến 12°C, nên chọn túi comfort 5°C.
- Sa Pa từ tháng 12 đến tháng 2, nhiệt đêm khoảng 0 đến 5°C, nên chọn túi comfort 0°C.
- Phú Quốc và Vũng Tàu quanh năm, nhiệt đêm khoảng 22 đến 26°C, chọn túi comfort từ 15°C trở lên là thoải mái.
Đây chỉ là số tham khảo. Thời tiết từng năm có thể lệch đi khá nhiều, nên bạn luôn nên đối chiếu với dự báo ngay trước chuyến đi, đặc biệt nếu lịch đi rơi vào đợt không khí lạnh tràn về bất thường.
Các bước chọn túi cho từng chuyến đi
Bước đầu tiên là xem dự báo thời tiết đúng vùng bạn sẽ cắm trại, không phải dự báo của thành phố gần nhất. Lấy con số nhiệt đêm thấp nhất trong dự báo rồi trừ thêm 3 đến 5 độ. Vùng đệm này cần thiết vì dự báo vẫn có sai số, nhất là ở vùng núi, nơi gió và địa hình làm nhiệt thay đổi nhanh hơn người ta tưởng.
Bước thứ hai là chọn túi có comfort đạt đúng mức vừa tính. Đừng chỉ nhìn con số trên nhãn. Hãy kiểm tra chất liệu lót và độ đầy của lông hay sợi, vì hai yếu tố này quyết định túi có giữ được nhiệt hay không. Một chiếc túi dày dặn sẽ giữ ấm tốt hơn một chiếc mỏng cùng mức nhiệt ghi trên nhãn, và đó là điều mà tờ thông số không phải lúc nào cũng nói rõ.
Giữ ấm khi trời xuống thấp
Nhiều người cho rằng cứ có túi ấm là đủ. Thực tế, mất nhiệt chủ yếu đi qua nền đất chứ không phải qua không khí. Vì vậy bạn nên lót thêm thảm cách nhiệt bên dưới túi. Một tấm thảm mỏng cũng có thể tạo khác biệt rõ rệt vào sáng hôm sau, và đây là món đồ đội ngũ bên mình luôn nhắc nhóm bạn mang theo mỗi khi lên núi.
Quần áo ngủ cũng cần để ý. Đồ cotton dễ thấm mồ hôi, một khi ướt thì sẽ hút nhiệt từ cơ thể ra ngoài. Hãy thay sang bộ đồ khô và sạch trước khi chui vào túi. Đầu và bàn chân là hai vị trí mất nhiệt nhanh nhất, nên đội mũ len và đi tất khô sẽ giúp bạn ngủ ngon hơn nhiều so với việc chỉ siết chặt khóa kéo.
Thói quen ăn uống cũng ảnh hưởng không nhỏ. Ăn quá no hoặc uống nhiều nước sát giờ đi ngủ sẽ khiến bạn phải dậy giữa đêm. Mỗi lần chui ra khỏi túi là một lần cơ thể mất nhiệt, rồi lại phải ấm lên từ đầu. Đi cắm trại nên ăn nhẹ bữa tối và uống đủ nước trong ngày thay vì dồn hết vào lúc đi ngủ.
Những lỗi hay gặp khi mua túi ngủ
Lỗi phổ biến nhất là chọn túi theo mức limit để tiết kiệm tiền. Đội ngũ bên mình từng gặp một bạn mua túi 10°C để đi Sa Pa chỉ vì thấy giá rẻ. Kết quả là đêm đó bạn ấy mặc hết áo khoác, quấn thêm chăn mượn mà vẫn run đến sáng.
Ngược lại, cũng có người mua túi quá dày cho mùa hè rồi nằm đổ mồ hôi suốt đêm. Chọn sai mức nhiệt theo cả hai chiều đều gây khó chịu. Cân nặng cũng không nên là tiêu chí duy nhất. Một chiếc túi nhẹ nhưng lông mỏng có thể giữ nhiệt kém hơn chiếc nặng hơn một chút nhưng đầy đặn, nên đừng vội chốt chỉ vì nó xách tay nhẹ bẫng.
Cuối cùng là thử túi trong cửa hàng có điều hòa. Môi trường đó không phản ánh gì về đêm ngoài trời ẩm lạnh, nên đừng chốt mua chỉ vì nằm thử thấy êm ái.
Chọn túi theo kiểu cắm trại bạn hay theo
Nếu bạn thường đi cắm trại ngắn ngày vào mùa hè, một chiếc túi mỏng, nhẹ, comfort cao là đủ dùng. Đi bộ đường dài nhiều ngày thì nên ưu tiên túi nhẹ và nén được nhỏ, vì mỗi gram trong ba lô đều cộng dồn lại sau cả chặng đường dài, và đến ngày thứ ba bạn sẽ cảm nhận rõ điều đó.
Còn nếu bạn cắm trại bằng xe và đặt lều cố định gần chỗ đậu, bạn có thể thoải mái chọn túi dày hơn cho dễ chịu. Đừng quên kiểm tra chiều dài và độ rộng của túi, vì một chiếc túi quá chật sẽ khiến bạn khó trở mình và ngủ không sâu. Nên thử chui vào túi với đúng bộ quần áo sẽ mặc khi ngủ để biết có vừa không.
Giá cả và cách mua hợp lý
Túi ngủ hiện có giá khá đa dạng, từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng tùy chất liệu và mức nhiệt. Thay vì mua nhiều chiếc cho mỗi kiểu đi, bạn nên đầu tư một chiếc phù hợp với vùng mình đi nhiều nhất. Nếu vừa đi miền Bắc lẫn miền Nam, có thể cân nhắc chọn túi comfort khoảng 10°C để dùng linh hoạt, rồi bổ sung lớp lót khi lên vùng cao.
Đừng quên bảo quản đúng cách. Nén túi chặt quá lâu ngày sẽ làm sợi và lông mất độ phồng, khiến khả năng giữ nhiệt giảm dần. Sau mỗi chuyến đi, hãy phơi khô hoàn toàn rồi để túi ở dạng xả rộng trong bao vải thoáng khí. Làm vậy túi sẽ bền và giữ được độ ấm như ngày đầu.
Câu hỏi thường gặp
Túi ngủ 10°C có dùng được ở Đà Lạt mùa đông không?
Được trong phần lớn các đêm, nhưng vào những đêm sâu đông nhiệt có thể xuống gần 8°C. Để chắc ăn, bạn nên chọn túi 5°C, và nếu đi vào tháng 1 thì càng nên như vậy.
Nên chọn túi ngủ lông vũ hay sợi tổng hợp cho vùng ẩm?
Vùng ẩm nên ưu tiên sợi tổng hợp. Lông vũ giữ nhiệt rất tốt khi khô, nhưng khi bị ẩm thì khả năng cách nhiệt giảm đi đáng kể, và việc phơi khô lại mất khá nhiều thời gian.
Có cần mua túi ngủ riêng cho trẻ em không?
Nên có. Trẻ thường mất nhiệt nhanh hơn người lớn, nên dùng túi riêng có comfort phù hợp với cơ thể nhỏ sẽ an toàn và thoải mái hơn nhiều.
Mặc thêm áo ấm vào có làm túi ngủ ấm hơn không?
Có, nhưng chỉ khi áo khô và vừa vặn. Mặc quá chật sẽ ép lớp không khí giữ nhiệt quanh người, làm giảm hiệu quả thay vì tăng lên.
Túi ngủ bị ẩm có làm giảm khả năng giữ nhiệt không?
Có. Khi ẩm, lớp cách nhiệt mất tác dụng, nên hãy phơi khô túi trước khi cất và tránh để ẩm kéo dài trong ba lô.
Nếu bạn đang lên kế hoạch cho chuyến đi sắp tới, hãy tham khảo thêm cách chọn lều cắm trại phù hợp nhất để đồng bộ cả hai món đồ qua đêm. Với đoạn đường dài, checklist chuẩn bị đồ đi du lịch cũng giúp bạn không quên thứ gì quan trọng. Và nếu chuyến đi của bạn gắn với vùng cao, đừng bỏ qua kinh nghiệm du lịch Mộc Châu tự túc từ A đến Z để biết rõ nhiệt độ thực tế từng mùa.
