Đói giữa đèo là chuyện ai từng đi xe máy đường dài cũng gặp qua. Quán thì cách đó vài chục cây số, trời đang nắng bỗng đổ mưa, xe lại kẹt ở đoạn đường đất. Vì thế mang đồ ăn khi đi phượt luôn là việc đội ngũ bên mình nhắc người mới đầu tiên. Chúng tôi khuyên ưu tiên món khô, đóng gói kín, ăn liền được và không cần làm lạnh. Đó là cách làm an toàn nhất suốt nhiều năm đi đường.
Đi phượt nên mang đồ ăn gì để vừa gọn vừa đủ no?
Nói ngắn gọn, bạn cần đồ ăn chịu được nắng ngoài đường, không chảy nước và không bị mốc. Chúng tôi đã đi qua nhiều cung đường, từ Hà Giang xuống ven biển miền Trung. Tình huống gặp nhiều nhất là đói bụng giữa đoạn không có quán nào. Lúc đó, một hộp bánh quy hay vài miếng khô bò đã đủ giúp bạn cầm cự đến chỗ nghỉ tiếp theo.
Khi chọn đồ, chúng tôi hay nhớ ba chữ: nhẹ, bền, dễ ăn. Nhẹ để balo không nặng vai sau vài tiếng đi. Bền để đồ không hỏng khi nằm trong balo cả ngày dưới nắng. Dễ ăn để bạn không phải tìm bếp hay nước nóng mới thưởng thức được.
Chọn đồ ăn theo tiêu chí nào cho chuyến đi dài ngày?
Trước hết, hãy xem hạn sử dụng trong điều kiện nóng. Nhiều người chỉ nhìn ngày in trên bao bì mà quên rằng balo phơi nắng cả buổi trên xe máy có thể làm sản phẩm xuống cấp nhanh hơn nhiều. Vì vậy hãy chọn món vẫn an toàn khi để nguyên trong balo suốt ngày.
Tiếp theo là trọng lượng và thể tích. Một bữa ăn đủ no thường nặng khoảng 150 đến 250 gram nếu là đồ khô. Hãy tính xem một bữa chiếm bao nhiêu chỗ, vì chỗ trống trong balo là thứ hiếm nhất khi đi phượt. Mỗi người mang thêm vài món quen rồi cộng lại, bạn sẽ thấy balo đầy nhanh hơn dự tính.
Cuối cùng, tự hỏi món này có cần nước sôi hay bếp không. Nếu không cần, bạn tiết kiệm được gas và thời gian dừng chân, nhất là khi trời đang mưa.
Những nhóm thực phẩm gọn, lâu hỏng nên ưu tiên
Đây là các món đã được chế biến để giữ lâu mà không cần làm lạnh. Dưới đây là gợi ý đội ngũ tổng hợp từ các chuyến đi thực tế. Con số chỉ mang tính tham khảo vì mỗi thương hiệu một khác, bạn nên đọc kỹ bao bì trước khi mua.
- Bánh quy đóng hộp: giữ được vài tháng nếu hộp còn kín, nặng khoảng 200 đến 300 gram mỗi hộp.
- Khô bò, khô gà: để được vài tuần đến vài tháng, mỗi gói khoảng 100 đến 150 gram.
- Xúc xích tiệt trùng: bền vài tháng khi còn nguyên bao, mỗi gói khoảng 50 đến 80 gram.
- Ngũ cốc thanh năng lượng: bảo quản được vài tháng, mỗi thanh chỉ 25 đến 40 gram.
Bánh quy và khô bò là cặp đôi chúng tôi thấy đi cùng nhau nhiều nhất. Bánh quy cho cảm giác no nhẹ và có đường để lấy sức nhanh, còn khô bò bổ sung đạm. Xúc xích tiệt trùng ăn liền rất tiện, nhưng bạn cần kiểm tra kỹ phần bao còn nguyên hay không, vì một vết rách nhỏ cũng đủ khiến món ăn hỏng.
Nếu cần năng lượng nhanh, trái cây sấy, hạt và socola đen là lựa chọn gọn nhất. Socola đen ít chảy hơn socola sữa khi trời nóng, điều này nhiều người hay bỏ qua. Có lần cả nhóm để quên một thanh socola sữa trên yên xe giữa trưa, về đến nơi chỉ còn là một khối nhão. Từ đó chúng tôi chỉ mang socola đen.
Đồ khô, đồ hộp và đồ tươi khác nhau thế nào khi đi phượt?
Đồ khô là nhóm nhẹ nhất và dễ bảo quản nhất. Đổi lại, bạn cần nước để ăn, nên nhớ mang theo bình nước đủ dùng. Đồ hộp ăn liền và ngon miệng, nhưng nặng hơn hẳn. Vỏ hộp cũng dễ móp khi va chạm trong balo, và bạn còn phải mang dụng cụ mở nắp, thứ mà nhiều người quên mất.
Đồ tươi ngon nhất nhưng cũng dễ hỏng nhất. Chúng tôi chỉ khuyên mang đồ tươi cho ngày đầu, khi vừa xuất phát và chưa đi xa. Từ ngày thứ hai trở đi, hãy chuyển sang đồ khô hoặc đồ hộp để tránh mất trắng cả túi thức ăn.
Cách đóng gói để đồ ăn không bị ẩm, nát và ám mùi
Đóng gói là bước nhiều người bỏ qua, nhưng nó quyết định đồ ăn có về nguyên vẹn hay không. Bạn có thể hút chân không hoặc dùng túi zip kép, và đừng quên ghi ngày đóng gói lên túi bằng bút lông để dễ theo dõi.
Hãy tách đồ ăn khỏi quần áo và đồ điện tử. Mùi thức ăn rất dễ ám vào áo, còn độ ẩm có thể làm hỏng điện thoại và pin dự phòng. Nên đặt đồ ăn ở lớp ngoài balo để lấy nhanh khi đói mà không phải lục cả đống đồ.
Bánh quy nên để trong hộp cứng để không vỡ vụn, còn khô bò thì cho vào túi kín. Cuối cùng, đặt một túi chống nước bên trong balo. Mưa đèo đến rất bất chợt, và túi chống nước là thứ giữ cho cả chuyến đi khỏi ướt nhẹp.
Khẩu phần cho chuyến đi 3 ngày nên tính thế nào?
Cách tính đơn giản là mỗi người ăn khoảng 3 bữa phụ mỗi ngày, mỗi bữa 150 đến 200 gram đồ khô. Với nhóm hai người đi ba ngày, tổng đồ ăn thường vào khoảng 3 đến 4 kg, tùy độ đói và cường độ di chuyển của từng người.
Chúng tôi luôn dự phòng thêm khoảng 20% cho đường đèo hoặc thời tiết xấu. Có hôm đường bị sạt, xe phải chạy chậm, và phần dự phòng chính là thứ cứu cả nhóm khỏi đói. Đừng quên mang túi đựng rác, vì những nơi ít quán thường cũng không có thùng rác công cộng.
Dụng cụ ăn uống và bếp đi kèm nên chọn loại nào?
Bộ dụng cụ ăn nên nhẹ và có thể lồng vào nhau để tiết kiệm chỗ. Bếp gas mini hoặc bếp cồn đủ để nấu mì hay cháo gói đơn giản. Bình nước nên có dung tích vừa phải, và nếu đi qua nhiều suối, bạn nên chọn loại có lọc vì nguồn nước không phải lúc nào cũng chắc chắn.
Sai lầm nào hay gặp khi mang đồ ăn đi phượt?
Sai lầm phổ biến nhất là mang quá nhiều đồ tươi và đồ hộp, khiến balo nặng và mau hỏng. Thứ hai là không tách đồ ướt với đồ khô, làm đồ khô bị ẩm. Thứ ba, và cũng hay gặp nhất, là chỉ mang đồ khô mà quên nước uống. Ăn đồ khô thiếu nước rất khó nuốt, nhất là khi đang leo dốc dưới nắng.
Chuẩn bị đồ ăn theo từng tuyến đường thế nào?
Mỗi cung đường có cách mang đồ riêng. Hà Giang ít cửa hàng dọc đường, nên bạn cần mang đủ cho cả chặng và đừng trông vào việc gặp quán giữa đường. Đèo Hải Vân thì ngược lại, có khá nhiều quán, nên bạn có thể mang ít hơn và ưu tiên đồ ăn nhanh. Với Tây Bắc, đường dài và độ cao khiến cơ thể hao sức hơn, nên mang thêm socola đen và hạt là hợp lý.
Nếu bạn đang lên kế hoạch cho cung đường Hà Giang, hãy xem thêm kinh nghiệm du lịch Hà Giang tự túc cho người mới để biết điểm dừng chân và thời điểm đi phù hợp. Nếu bạn chưa biết cần chuẩn bị những gì khác, bài đi phượt cần chuẩn bị những gì cho người mới sẽ giúp bạn có danh sách đầy đủ hơn.
Để chuẩn bị đồ ăn cho những chuyến đi xa, bạn cũng nên tham khảo checklist vật dụng cần thiết khi đi du lịch, vì đồ ăn thường đi cùng nhiều thứ khác trong balo. Ngoài ra, nếu đi theo đoàn xe máy, chuẩn bị đồ cho Hue motorcycle tour cũng có nhiều gợi ý về túi chống nước rất hữu ích.
Theo các hướng dẫn về an toàn thực phẩm dã ngoại mà nhiều tổ chức y tế khuyến nghị, đồ ăn cần được giữ ở nhiệt độ thấp và tránh tiếp xúc với nước bẩn. Vì vậy, việc tách riêng và đóng gói kỹ là điều không thể bỏ qua.
Câu hỏi thường gặp
Đi phượt 3 ngày nên mang bao nhiêu đồ ăn?
Với mỗi người, khoảng 3 đến 4 kg đồ khô là con số đủ dùng cho ba ngày, kể cả khi đã có phần dự phòng. Nếu đi đoạn đường có nhiều quán, bạn có thể giảm bớt một nửa.
Đồ ăn nào để được lâu nhất khi trời nóng?
Bánh quy đóng hộp kín, khô bò và các loại hạt thường giữ được lâu nhất. Điều quan trọng là bao bì còn nguyên và không bị ẩm trong suốt quãng đường.
Có nên mang mì gói khi đi phượt không?
Có, mì gói nhẹ, rẻ và nấu nhanh. Tuy nhiên bạn cần bếp và nước sôi, nên chỉ mang khi chắc chắn có bếp gas mini hoặc bếp cồn.
Làm sao để đồ ăn không bị ẩm khi trời mưa?
Dùng túi zip kép hoặc hút chân không, đặt đồ ăn trong túi chống nước rồi mới cho vào balo. Nên xếp đồ ăn ở lớp trong, tránh phần dễ bị nước tạt vào.
